İqtisadi göstəricilər

Azərbaycan Cənubi Qafqazda, Qara və Xəzər dənizləri arasında yerləşir və Avropa ilə Asiya arasında strateji əhəmiyyətli keçid nöqtəsidir. Ölkənin coğrafi mövqeyi yüksək tranzit və logistika imkanları yaradır. Nəqliyyat yollarının, limanların və dəmiryolu əlaqələrinin davamlı inkişafı Azərbaycanı “Orta dəhliz” boyunca regional logistika mərkəzi kimi möhkəmləndirir.

Azərbaycan iqtisadiyyatı hələ də neft və qaz sektorundan təsirlənsə də, makroiqtisadi göstəricilər stabildir. 2025–2026-cı illərdə real iqtisadi artımın təxminən 2,5–3 faiz olması gözlənilir. Dövlət investisiya proqramları infrastruktur, logistika və qeyri-neft sektorunun inkişafını məqsədyönlü dəstəkləyir.

Ölkə dinamik transformasiya mərhələsindədir. Azərbaycan iqtisadiyyatın diversifikasiyası üzrə ambisiyalı plan həyata keçirir, bərpa olunan enerji mənbələrini fəal təşviq edir, nəqliyyat və logistika infrastrukturlarına böyük sərmayələr yatırır və kənd təsərrüfatı, su təsərrüfatı, rəqəmsallaşma və sənaye sahələrini modernləşdirir. 2030-cu ilə qədər milli enerji qarışığının 30%-i bərpa olunan enerji mənbələrindən təmin olunmalıdır. Eyni zamanda, iqtisadi siyasət təkmilləşdirilərək investisiya mühiti davamlı şəkildə gücləndirilir.

Ümumi Daxili Məhsul (ÜDM 2025): təxminən 76,4 milyard ABŞ dollar

ÜDM/Adam başına (2025): təxminən 7.365 ABŞ dollar

İqtisadi artım (2025), əvvəlki ilə nisbətən (real): 3%

ÜDM-in strukturu (2023):

Dağ-mədən və sənaye (əsasən neft və qaz): 44,5%

Ticarət və qonaqpərvərlik sektoru: 13,4%

Nəqliyyat, logistika və rabitə: 8,8%

Tikinti sektoru: 6,8%

Kənd təsərrüfatı: 6,1 %
 

Enerji sektoru iqtisadi artımın əsas sürətvericisi olaraq qalır, eyni zamanda xidmət sahələri, tikinti, logistika və kənd təsərrüfatı daha çox önəm qazanır.

Xarici ticarət Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas dayaqlarından biridir. İxrac əsasən enerji sektoruna əsaslansa da, qeyri-neft ixracı getdikcə artır.

İxrac məhsulları (2024):
2024-cü ildə mal ixracının təxminən 86%-i aşağıdakı məhsullardan ibarət olmuşdur:

• Neft: 54,4%
• Təbii qaz: 31,7%

Qeyri-neft ixracı, xüsusilə ərzaq məhsulları, kimyəvi məhsullar və petrokimya, dövlətin iqtisadi diversifikasiya strategiyası çərçivəsində getdikcə daha böyük önəm qazanır.

Əsas idxal məhsulları:

• Maşın və avadanlıqlar
• Nəqliyyat vasitələri və avtomobil hissələri
• Kimyəvi məhsullar
• Ərzaq və istehlak malları

Avropa İttifaqı Azərbaycan üçün ən önəmli ticarət tərəfdaşıdır.

Əsas ixrac ölkələri (2024):

• İtaliya: 41,0%
• Türkiyə: 14,4%
• Rusiya: 4,4%
• Almaniya: 2,9%

Almaniya ilə Azərbaycan arasındakı iqtisadi münasibətlər stabildir və əlavə inkişaf potensialı daşıyır. 2024-cü ildə Almaniyanın Azərbaycana ixracı 624 milyon avro təşkil edib. Ən əsas ixrac məhsulları nəqliyyat vasitələri və avtomobil hissələri (30,3%) və maşınlar (17,1%) olub.

Almaniyanın Azərbaycandan idxalı isə 1,078 milyard avro olub və bunun 97%-dən çoxu neft məhsullarından ibarət olub. 

Bu göstəricilər Almaniyanı ixrac tərəfdaşları arasında 82-ci, idxal tərəfdaşları arasında isə 70-ci sıraya çıxarır.

Azərbaycan həm Xəzər hövzəsindəki əhəmiyyətli neft və qaz ehtiyatlarına, həm də digər mineral və təbii resurslara malikdir. Bunlara dəmir filizi, mis, qızıl, boksit və müxtəlif tikinti materialları daxildir. Bu xammal bazası sənaye, tikinti və emal sahələrinin inkişafını dəstəkləyir.

Bundan əlavə, məhsuldar kənd təsərrüfatı bölgələri və müxtəlif iqlim şəraitləri kənd təsərrüfatı istehsalı və qida emalı üçün əlverişli imkanlar yaradır. Ölkədə bərpa olunan enerji potensialı da böyükdür, xüsusilə külək və günəş enerjisi sahələrində.

Əhalisi nisbətən gənc və getdikcə urbanizasiya olunan ölkədə iqtisadi fəaliyyət əsasən Bakı metropoliteni ətrafında cəmləşib. Coğrafi müxtəliflik isə Xəzər dənizindən Qafqaza qədər enerji, infrastruktur, sənaye və kənd təsərrüfatı layihələri üçün geniş imkanlar yaradır.

Azərbaycan xüsusilə enerji və enerji infrastrukturu, logistika və tranzit, tikinti və infrastruktur, kənd təsərrüfatı və qida emalı, həmçinin bərpa olunan enerji sahələrində cəlbedici bazar imkanları təqdim edir. Dövlət strateji sahələr üçün hədəfli dəstək proqramları və aydın inkişaf planları vasitəsilə investisiyaları təşviq edir.

Eyni zamanda, inzibati proseslər, şəffaflıq və tənzimləyici sabitlik sahələrində müəyyən çətinliklər mövcuddur. OECD-nin 7 pilləli risk kateqoriyasında 4-cü səviyyəyə aid olması ölkənin orta səviyyəli risk daşıdığını göstərir ki, bu da sürətlə inkişaf edən transformasiya bazarları üçün tipikdir.

Azərbaycan eyni zamanda strateji mövqeyə, zəngin xammal ehtiyatlarına, artan logistika əhəmiyyətinə və görünən islahat irəliləyişlərinə malikdir. Almaniya şirkətləri üçün xüsusilə infrastruktur, enerji, logistika, maşınqayırma, sənaye və bərpa olunan enerji sahələrində cəlbedici imkanlar mövcuddur.

Azərbaycan hazırda bərpa olunan enerji sahəsini məqsədyönlü şəkildə genişləndirir. Ölkə iqtisadi transformasiya çərçivəsində diversifikasiya və karbon emissiyasının azaldılması üzrə ambisiyalı proqram həyata keçirir. Hökumət xüsusilə günəş və külək enerjisi layihələrini, həmçinin enerji səmərəliliyinin artırılması tədbirlərini dəstəkləyir.

2030-cu ilə qədər milli enerji qarışığının təxminən 30%-i bərpa olunan enerji mənbələrindən təmin olunmalıdır. Paralel olaraq, Azərbaycan infrastruktur, kənd təsərrüfatı, su təsərrüfatı, rəqəmsallaşma və sənayenin modernləşdirilməsinə sərmayə yatıraraq iqtisadi artımı davamlılıqla birləşdirir.

Bu vəziyyət Almaniya şirkətləri üçün xüsusilə bərpa olunan enerji, enerji infrastrukturu, ətraf mühit texnologiyaları və sənaye səmərəliliyi sahələrində cəlbedici bazar imkanları yaradır.